Transcranialism

Op zoek naar materiaal om een stukje aan te wijden stuitte ik vanmiddag op een artikel van Jennifer Greenwood met de welluidende titel Contingent transcranialism and deep functionional cognitive integration: The case of human emotional ontogenesis. Online kan ik zo snel niet veel vinden over deze dr. Greenwood, behalve dat ze werkt voor de universiteit van Queensland en zich bezighoudt met de filosofie van emotie, geest, biologie en taal. Dat klinkt behartigenswaardig, daarom wil ik in dit stukje proberen helder te krijgen waar haar artikel met de welluidende titel over gaat.

Onderwerp van het artikel blijkt een kwestie te zijn waarover zo’n beetje sinds het jaar 2000 wordt gediscussiëerd in de cognitiewetenschappen, namelijk de notie van zogenaamde ‘gesitueerde cognitie’. Voordat we nader ingaan op het artikel van Greenwood stellen we ons eerst de vraag wat dat wel te beduiden moge hebben, ‘gesitueerde cognitie’. Onderscheidt ze zich van iets wat dan ‘ongesitueerde’, of misschien ‘siutatie-onafhankelijke’ cognitie moet heten? Een eerste gedachte die zich aandient is dat wellicht inderdaad een onderscheid te maken valt tussen de cognitie die we associëren met abstracties enerzijds, die als situatie-onafhankelijk kan gelden, en de cognitie die gepaard gaat met onze concrete interactie met de wereld anderzijds, die natuurlijk altijd gebonden is aan een bepaalde situatie.

In A Short Primer on Situated Cognition, door Phillip Robbins en Murat Aydede in The Cambridge Handbook of Situated Cognition lezen we:

According to […] the “sandwich-model”, processing in the low-level peripheral systems responsible for sensing and acting is strictly segregated from processing in the high-level central systems responsible for thinking.

Nu weet ik verder niet precies wat dat sandwich-model behelst, maar het idee dat ‘denken’ en ‘wereld’ radicaal van elkaar gescheiden zijn is inderdaad niet vreemd. Denk aan Thomas van Aquino’s opvatting van waarheid als adaequatio intellectus et rei of Descartes’ tweedeling van res cogitans en res extensa.

Welke wegen de cognitiewetenschappers precies bewandeld hebben om van cartesiaans dualisme totaan sandwich-model te geraken wil ik hier buiten beschouwing laten, waar het om gaat is dat de voorstanders van ‘gesitueerde cognitie’ de validiteit van dit model betwisten. Er is geen strict segregation. Greenwood verwoordt het als volgt:

According to situated cognitivist theory, mental activity is dependent on the situation or context in which it takes place, whether that situation be local (embodiment thesis) or more global (embedding and extension theses).

Dat is nog niet zo spannend — dat iets afhankelijk is van de context hoor je wel meer — maar het is een begin, we zijn op weg naar transcranial deep integration of iets dergelijks, wat ik een stuk spannender vind klinken, en vooralsnog zijn we nog niet in de buurt. Wel heeft dit stukje inmiddels zo’n beetje de lengte van een stukje aangenomen, wat betekent dat het tijd wordt om af te ronden.

Ik besluit met het ‘uitzetten’ van twee te schrijven stukjes. Ten eerste gaan we verder met het artikel van Jennifer Greenwood, misschien moet ik proberen een overzicht van het artikel/argument te geven. Daarna zouden we dan eventueel weer dieper in kunnen gaan op een onderdeel daarvan. Ten tweede wil ik kijken of er iets te zeggen valt over Heidegger’s kritiek op Descartes dat met deze cognitie-business in verband te brengen valt.

Transcranialism

Nog een keer proberen

Hoewel de schrijfcursus ‘columns en blogs schrijven’ geen succes was — na drie bijeenkomsten ben ik afgehaakt — blijft het geschreven woord een aantrekkingskracht uitoefenen die ik niet bij machte ben te negeren. Nu kan je je inlatingen met dat geschreven woord natuurlijk beperken tot een belangstellend lezerschap, en het schrijven zelf aan anderen overlaten, maar dat heeft iets halfslachtigs. Wel lezen en niet schrijven doet denken aan een soort intellectuele constipatie, en zoiets kan onmogelijk gezond zijn.

We nemen ons daarom nogmaals voor een gewoonte van stukjes schrijven te ontwikkelen. Een vraag die je doorgaans kan verwachten wanneer je opnieuw iets gaat proberen wat bij een eerdere poging niet van de grond is gekomen is: wat ga je deze keer anders doen?

Antwoord: ik ga het organischer aanpakken. Wat ik daar mee wil zeggen? Het volgende. Bij eerdere pogingen heb ik me nogal laten leiden door zogenaamde ‘blog-guru’s’. Mensen die je vertellen dat — om ‘succesvol’ te zijn in de blogosphere — je een ‘focus’ nodig heb, een ‘doelgroep’, een ‘missie’ desnoods. Het is zaak een niche te bezetten en je ‘autoriteit’ te laten gelden. Kortom, bloggen is marketing. Je zou jezelf moeten presenteren als expert op het gebied van een of ander zorgvuldig afgebakend onderwerp.

Nou wil het geval dat ik geen zin heb om te claimen dat ik expert zou zijn op welk vlak dan ook. Ik heb weliswaar filosofie gestudeerd, en wellicht weet ik daar iets meer vanaf dan mensen die dat niet gestudeerd hebben, maar om je op grond daarvan uit te geven als ‘filosofisch expert’ of iets dergelijks… Nee.

Ik heb me het hoofd gebroken over andere thema’s waar ik wellicht mee uit te voeten zou kunnen, en heb het enige tijd geprobeerd met een aantal stukjes over IT-gerelateerde zaken. Hoewel het onderwerp me nog steeds interesseert, bleek dat een doodlopende weg. Misschien was het probleem dat IT slechts één van de onderwerpen is die me interesseert. Een ander probleem is dat je al snel in tamelijk specialistisch discours verzeild raakt, wat gepaard gaat met een jargon dat veel lezers doet afhaken.

Deze keer is het voornemen daarom niet van meet af aan te mikken op een bepaald thema. Wat ik bedoel met een ‘organische’ aanpak in tegenstelling tot de methodiek van je beperken tot een vooraf gekozen thema laat zich misschien verhelderen door het onderscheid dat vaak gemaakt wordt tussen een betoog en een essay. Een betoog begint met een stelling, gaat vervolgens aan de slag met het onderbouwen van die stelling, om te besluiten met de claim dat, gezien de onweerlegbare argumentatie, de stelling geaccepteerd moet worden. Een essay is onderzoekender. Minder vooringenomen. Bereid vooronderstellingen kritisch onder de loep te nemen en zo nodig te laten varen.

Zo is het voornemen met dit hernieuwde blog dan ook min of meer essayistisch te werk te gaan. We leggen ons niet van te voren vast op een thema of onderwerp, maar proberen hier en daar wat uit, en zien wel waartoe ons dat leidt. Het zou zomaar kunnen dat na een aantal stukjes zich toch een thema lijkt aan te dienen dat erom vraagt verder uitgediept te worden. Tegen die tijd zien we wel weer verder.

 

Nog een keer proberen